Diagnostyka
Jakie badania zleca lekarz przy objawach lęku
Pacjent z kołataniem serca trafia zwykle najpierw do internisty, potem na EKG, czasem do kardiologa. Dopiero po serii prawidłowych wyników pada słowo lęk, często w formie sugerującej, że nic mu nie jest.
Po co w ogóle te badania
Nie istnieje badanie laboratoryjne potwierdzające zaburzenie lękowe. Badania zleca się, żeby wykluczyć choroby dające identyczne objawy, przede wszystkim nadczynność tarczycy, niedokrwistość, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i zaburzenia rytmu serca.
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie: od kiedy trwają objawy, w jakich sytuacjach się pojawiają, co pacjent zaczął omijać, jak wygląda sen. Badania porządkują tło. Bez nich lekarz ryzykowałby, że przez rok leczy lęk u pacjenta z niewyrównaną tarczycą, o czym piszemy szerzej przy związku lęku z chorobami tarczycy.
Co się zleca i co to wyklucza
| Badanie | Co pozwala wykluczyć | Kiedy szczególnie |
|---|---|---|
| TSH | nadczynność i niedoczynność tarczycy | zawsze przy pierwszej ocenie objawów lęku |
| Morfologia krwi | niedokrwistość dającą kołatanie serca i osłabienie | przy zmęczeniu, bladości, obfitych miesiączkach |
| Glukoza na czczo | zaburzenia gospodarki węglowodanowej | przy napadach z potliwością i drżeniem po przerwie w jedzeniu |
| Elektrolity, w tym potas i magnez | zaburzenia mogące nasilać kołatanie serca | przy stosowaniu leków moczopędnych i przy wymiotach |
| EKG | zaburzenia rytmu i przewodzenia | przy kołataniu serca, zasłabnięciach, przed niektórymi lekami |
| Wywiad w kierunku używek | wpływ kofeiny, nikotyny, alkoholu i preparatów przedtreningowych | zawsze, bo pacjenci zaniżają ilości nieświadomie |
Zakres badań ustala lekarz na podstawie zgłaszanych objawów, wieku i chorób współistniejących. Tabela pokazuje najczęstszy zestaw, a nie obowiązkowy panel.
Wywiad w kierunku używek bywa pomijany, choć zmienia obraz najczęściej. Pięć porcji kofeiny dziennie daje objawy, które w gabinecie wyglądają jak zaburzenie lękowe. Rozpisaliśmy to w tekście o kofeinie przy zaburzeniach lękowych.
Wszystko w normie i co dalej
Prawidłowe wyniki bywają odbierane jako podważenie objawów. To błąd interpretacyjny, który opóźnia leczenie o miesiące. Kołatanie serca przy napadzie paniki jest realne i widoczne w zapisie. Różnica polega na tym, że przyczyną jest reakcja alarmowa, a nie uszkodzenie mięśnia sercowego.
Prawidłowe EKG nie znaczy, że nic się nie dzieje. Znaczy, że serce jest zdrowe, a problem leży w tym, co je rozpędza.
Po wykluczeniu przyczyn somatycznych kolejnym krokiem jest ocena psychiatryczna i ustalenie rozpoznania w obrębie grupy, według podziału opisanego przy rodzajach zaburzeń lękowych. Leczenie opiera się wtedy na lekach z grup SSRI i SNRI, o czym piszemy na stronie o lekach na zaburzenia lękowe, oraz na psychoterapii poznawczo-behawioralnej.
Powtarzanie badań w kółko bywa objawem, a nie diagnostyką. Kolejne pakiety zlecane co kilka tygodni przy prawidłowych wynikach utrwalają lęk o zdrowie, ponieważ ulga po dobrym wyniku trwa krócej z każdym razem. Zakres i częstotliwość kontroli ustala lekarz.
Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, nie czekaj na konsultację online. Telefon zaufania dla osób w kryzysie psychicznym: 116 123. Całodobowe Centrum Wsparcia: 800 70 2222. Przy zagrożeniu życia: 112. Rozmowa jest bezpłatna.
Pytania o badania przy lęku
Czy istnieje badanie krwi na zaburzenia lękowe?
Nie. Rozpoznanie stawia lekarz na podstawie wywiadu, czyli przebiegu objawów, czasu ich trwania i wpływu na funkcjonowanie. Badania laboratoryjne zleca się po to, żeby wykluczyć choroby dające podobny obraz, a nie po to, żeby potwierdzić zaburzenie lękowe.
Jakie badania zleca się najczęściej?
Podstawą jest TSH, ponieważ nadczynność tarczycy daje objawy nie do odróżnienia od lęku. Do tego dochodzą morfologia krwi, glukoza na czczo, elektrolity oraz, przy dolegliwościach ze strony serca, badanie EKG. Zakres ustala lekarz na podstawie zgłaszanych objawów i chorób współistniejących.
Co oznacza prawidłowy wynik wszystkich badań?
Oznacza, że najczęstsze przyczyny somatyczne zostały wykluczone, a nie że objawy są wymyślone. Kołatanie serca, duszność i drżenie przy zaburzeniu lękowym są realne i mierzalne, tylko ich źródłem jest reakcja alarmowa, a nie uszkodzenie narządu.
Czy badania trzeba powtarzać w trakcie leczenia?
Zależy od sytuacji. Powtórzenie ma sens, gdy pojawiają się nowe objawy, gdy leczenie przestaje działać bez wyraźnej przyczyny albo gdy pacjent przyjmuje leki wymagające kontroli parametrów. Rutynowe powtarzanie pełnego panelu co kilka tygodni nie wnosi nic poza kosztem i niepokojem.
- Rejestr Produktów Leczniczych (URPL): kategorie dostępności, moce i postacie preparatów
- pacjent.gov.pl: e-recepta i Internetowe Konto Pacjenta
- Rejestr Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą
Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O rozpoczęciu, zmianie i zakończeniu leczenia decyduje lekarz na podstawie indywidualnej oceny. W kryzysie psychicznym zadzwoń pod numer 116 123, a przy zagrożeniu życia pod 112.
Konsultacja psychiatryczna online
Masz komplet prawidłowych wyników
Kolejnym krokiem jest ocena psychiatryczna. W wywiadzie podajesz dotychczasowe badania i leczenie, a decyzję o recepcie podejmuje lekarz po weryfikacji historii w Internetowym Koncie Pacjenta.
250 zł za konsultację psychiatryczną, przy kontynuacji rozpoczętego leczenia od 199 zł. Opcja ekspresowa 29 zł.